Mỗi mẫu ADN - Một hy vọng trở về

Đã hơn nửa thế kỷ kể từ khi những người lính ngã xuống nơi chiến trường, hành trình tìm lại họ vẫn chưa dừng lại. Giữa tháng 7 này, Quảng Ninh hoàn thành đợt cao điểm thu nhận 3.173 mẫu sinh phẩm ADN của thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin. Mỗi sinh phẩm gửi đi hôm nay không chỉ phục vụ công tác đối sánh ADN, mà còn gửi gắm niềm mong mỏi của hàng nghìn gia đình về một ngày người thân được xác định danh tính, được trở về với quê hương sau bao năm mòn mỏi đợi chờ.

Tại các điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN trên toàn tỉnh, từng lượt thân nhân liệt sĩ được cán bộ công an ân cần hướng dẫn thực hiện các thủ tục lấy mẫu. Trên những dãy ghế chờ là những mái đầu bạc trắng, những người con, người cháu của các liệt sĩ giờ đã ở tuổi xế chiều.

Có người nâng niu tờ giấy báo tử đã úa màu theo năm tháng, có người mang theo những giấy tờ công nhận là thân nhân liệt sĩ được gìn giữ suốt hàng chục năm như một minh chứng về mối dây ruột thịt. Mỗi người một hoàn cảnh, một câu chuyện, nhưng đều gặp nhau ở niềm mong mỏi được tìm lại người thân.

Ông Đoàn Hữu Lập (phường Hà Lầm) cùng các thành viên trong gia đình dâng hương và trò chuyện về những ký ức đối với liệt sĩ Đoàn Hữu Ba. 

Ở tuổi 93, ông Đoàn Hữu Lập (phường Hà Lầm) vẫn còn minh mẫn khi nhắc về người em trai là liệt sĩ Đoàn Hữu Ba, hy sinh năm 1968 tại chiến trường miền Nam. Sáng ngày lấy mẫu, ông thức dậy từ rất sớm. Con cháu cẩn thận dìu ông đến điểm thu nhận. Suốt quãng đường, câu chuyện ông kể chỉ xoay quanh người em đã mãi mãi dừng lại ở tuổi thanh xuân.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, người anh trai nay tóc đã bạc trắng, nhưng mỗi lần nhắc đến người em liệt sĩ, giọng ông vẫn nghẹn lại: Tôi nhớ như in ngày chú Ba tình nguyện nhập ngũ năm 1967. Khi ấy, gia đình đã có người làm giáo viên, công nhân, cán bộ, chỉ chưa có ai khoác áo lính. Chú ấy nói với mọi người trong nhà “Em tình nguyện vào Nam đánh Mỹ. Sống thì đỏ ngực, chết thì xanh cỏ, cả nhà đừng lo". Và rồi trên cương vị Khẩu đội trưởng pháo lựu 122mm, chú ấy đã anh dũng hy sinh năm 1968. Bao năm qua, gia đình đã nhiều lần dò hỏi, đi tìm khắp nơi nhưng vẫn chưa có tin tức. Vì vậy, khi được thông báo lấy mẫu ADN để phục vụ đối sánh, đây là cơ hội mà cả gia đình tôi đã chờ đợi suốt nhiều thập kỷ.

Ông Đoàn Hữu Lập (phường Hà Lầm) được các lực lượng chức năng hướng dẫn chu đáo, tỉ mỉ quá trình thực hiện thu nhận mẫu. 

Cũng mang theo niềm hy vọng ấy, bà Lê Thị Mát (63 tuổi, phường An Sinh), con gái của liệt sĩ Lê Văn Tê cùng với cô ruột của mình đến điểm thu nhận mẫu ADN. Là người con duy nhất của liệt sĩ, bà đã cùng người thân đi qua nhiều nghĩa trang, nhiều chuyến tìm kiếm từ Quảng Bình đến Quảng Trị, dò hỏi ở biết bao nơi nhưng vẫn chưa có manh mối. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, điều gia đình chưa bao giờ đánh mất là niềm tin sẽ có ngày tìm được bố, đưa ông trở về với quê hương.

Bà Mát rưng rưng kể: "Tôi chưa từng được nghe bố dặn dò trước lúc lên đường, những điều ấy đều do bà nội kể lại. Bố chỉ nói với gia đình một câu mà đến giờ ai cũng còn nhớ “Con đi một mất một còn, đánh thắng giặc Mỹ rồi mới trở về”. Món quà cuối cùng bố để lại cho bà nội và tôi là một chiếc xe đạp. Đến năm 1969, gia đình nhận được giấy báo tử cùng bộ quân phục còn vương vết máu. Bà nội tôi khi ấy ngất lịm vì không chịu nổi tin dữ. Còn tôi lúc đó quá nhỏ để hiểu hết nỗi đau mất cha, chỉ lớn lên qua những câu chuyện của bà nội. Suốt bao năm qua, gia đình đã nhiều lần vào Quảng Bình, Quảng Trị tìm kiếm nhưng vẫn chưa có thông tin. Nay được các cán bộ hướng dẫn lấy mẫu ADN, tôi chỉ mong sớm tìm được bố. Chỉ cần biết bố đang ở đâu, gia đình sẽ đón bố về. Chúng tôi đã chờ ngày này hơn 50 năm rồi...".

Giữa dòng người đến lấy mẫu sinh phẩm, ánh mắt người con gái đã ngoài 60 tuổi ánh lên niềm hy vọng. Hy vọng rằng, với sự phát triển của khoa học cùng sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, điều tưởng như quá xa vời suốt hơn nửa thế kỷ sẽ có cơ hội trở thành hiện thực, để người cha liệt sĩ được xác định danh tính, được trở về trong vòng tay gia đình.

Bà Lê Thị Mát (63 tuổi, phường An Sinh), con gái của liệt sĩ Lê Văn Tê cùng với cô ruột của mình đến điểm thu nhận mẫu ADN với niềm tin và hy vọng sẽ có ngày tìm được bố mình, đưa ông trở về với quê hương.

Không chỉ có gia đình ông Lập hay bà Mát, tại 12 điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ trên địa bàn tỉnh còn có rất nhiều câu chuyện khiến người chứng kiến không khỏi xúc động. Có những người anh, người chị của liệt sĩ đã gần 100 tuổi; có những người con đã ngoài 70 tuổi vẫn đau đáu vì chưa một lần biết nơi cha yên nghỉ, có người cháu gần 50 tuổi chỉ biết ông mình qua lời kể của mẹ và vài dòng thông tin trong hồ sơ liệt sĩ… Họ đến từ nhiều địa phương khác nhau trong tỉnh, mang theo những ký ức khác nhau, nhưng đều gửi gắm vào những giọt máu hôm nay cùng một niềm mong mỏi, nếu có thêm cơ hội đối sánh, sẽ có thêm một gia đình tìm được người thân sau bao năm dài ngóng đợi.

Đối với nhiều gia đình, việc lấy mẫu ADN không đồng nghĩa với việc sẽ sớm có kết quả. Nhưng đó là lần đầu tiên sau rất nhiều năm chờ đợi, họ cảm nhận rõ hành trình tìm lại người thân đã có thêm một cơ sở khoa học để tiếp tục.

Để những niềm hy vọng ấy không bị lỡ hẹn, Quảng Ninh đã huy động sự vào cuộc đồng bộ của lực lượng công an, quân sự, y tế, cấp uỷ, chính quyền các địa phương, các tổ chức đoàn thể tổ chức đợt cao điểm thu nhận mẫu thân nhân liệt sĩ. 12 điểm thu nhận mẫu với 5 tổ công tác lấy mẫu được tổ chức khoa học, từ rà soát thân nhân, xác minh thông tin đến lấy mẫu, bảo quản đều được thực hiện chặt chẽ. Với những trường hợp tuổi cao, bệnh nặng hoặc không thể đi lại, các tổ công tác lưu động trực tiếp đến từng gia đình để thu nhận mẫu sinh phẩm.

Bà Bùi Thị Ái (93 tuổi), chị gái liệt sĩ Bùi Tố Bật, hy sinh năm 1950, là một trong những trường hợp được lực lượng chức năng đến tận nhà lấy mẫu tại phường Bình Khê.

Bà Bùi Thị Ái (93 tuổi), chị gái của liệt sĩ Bùi Tố Bật, hy sinh năm 1950, là một trong những trường hợp được lực lượng chức năng đến tận nhà lấy mẫu tại phường Bình Khê. Do tuổi cao, sức khỏe yếu, bà không thể đến điểm thu nhận tập trung. Chỉ sau ít phút xác minh thông tin, đối chiếu nhân thân và thực hiện đầy đủ các bước chuyên môn, mẫu sinh phẩm đã được hoàn tất theo đúng quy định.

Nắm chặt tay cán bộ sau khi hoàn thành việc lấy mẫu, bà Ái xúc động chia sẻ: "Tôi già rồi, đi lại rất khó khăn, cứ nghĩ mình sẽ không còn cơ hội góp sức để tìm lại thông tin của em trai. Hôm nay các cán bộ đến tận nhà, chu đáo từng việc, tôi rất cảm động. Chỉ mong nhờ khoa học và sự quan tâm của Nhà nước, gia đình sớm biết được nơi em tôi yên nghỉ để anh em, con cháu có nơi hương khói, vẹn tròn đạo nghĩa".

Lực lượng Công an tỉnh hỗ trợ xác minh sinh trắc học, đối chiếu thông tin thân nhân liệt sĩ trước khi thu nhận mẫu ADN.

Việc hoàn thành thu nhận 3.173 mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ sau 5 ngày thần tốc nối tiếp kết quả tỉnh đã hoàn thành lấy mẫu đối với 803 phần mộ liệt sĩ chưa xác định thông tin tại 18 nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn, góp phần tạo lập cơ sở dữ liệu quan trọng phục vụ công tác đối sánh trong thời gian tới.

Có thể sẽ còn nhiều tháng, thậm chí nhiều năm nữa mới có kết quả giám định. Nhưng từ những mẫu sinh phẩm được gửi đi hôm nay, các gia đình thân nhân liệt sĩ đã có thêm niềm hy vọng trên hành trình tìm lại người thân sau hơn nửa thế kỷ chờ đợi. Đó là niềm tin vào khoa học, vào sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và sự nỗ lực của các lực lượng đang thực hiện "Chiến dịch 500 ngày đêm". Từ chính những mẫu sinh phẩm ấy chắc chắn sẽ có thêm những liệt sĩ được xác định danh tính, được trở về với quê hương, để những cuộc đoàn tụ sau hàng chục năm không còn chỉ là niềm mong mỏi của các gia đình.

Theo Trúc Linh/baoquangninh.vn