Tổng thống Iran và những quan chức tháp tùng đã tử nạn trong vụ máy bay rơi

Ngày 20/5, đại diện Tổ chức Trăng Lưỡi liềm Đỏ của Iran (IRCS) cho biết đã tìm thấy thi thể của Tổng thống nước này Ebrahim Raisi và những quan chức tháp tùng trong vụ rơi máy bay một ngày trước đó, đồng thời tuyên bố công tác tìm kiếm đã kết thúc.

Tổng thống Iran Ebrahim Raisi được xác định đã thiệt mạng trong vụ rơi trực thăng ngày 19/5. (Ảnh: Reuters)

Phát biểu trên kênh truyền hình nhà nước, Giám đốc IRCS Pirhossein Koolivand cho biết tổ chức này đang chuyển thi thể Tổng thống Iran và các nạn nhân đến khu vực Tabriz, Tây Bắc Iran.

Cùng ngày, Nội các Iran tuyên bố chính phủ nước này sẽ tiếp tục hoạt động mà "không có sự gián đoạn dù là nhỏ nhất" sau khi Tổng thống Ebrahim Raisi tử nạn trong vụ rơi máy bay trực thăng. Phó Tổng thống thứ nhất Mohammad Mokhber dự kiến sẽ đảm nhận chức Tổng thống sau khi ông Raisi thiệt mạng và Iran sắp chuẩn bị tổ chức cuộc bầu cử sớm.

Theo Hiến pháp Iran, Phó tổng thống thứ nhất sẽ tiếp quản vị trí lãnh đạo trong trường hợp Tổng thống qua đời, bị sa thải, từ chức, vắng mặt hoặc mắc bệnh trong hơn 2 tháng.

Việc bổ nhiệm tạm thời ông Mokhber vẫn cần được lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei thông qua. Cuộc bầu cử Tổng thống để chọn người kế nhiệm sẽ được tổ chức trong 50 ngày.

Các nước gửi lời chia buồn việc Tổng thống Iran gặp nạn

Sau khi Iran xác nhận Tổng thống Raisi cùng một số quan chức nước này đã thiệt mạng trong vụ rơi trực thăng, các nước đã lên tiếng chia buồn về vụ việc và bày tỏ tinh thần đoàn kết với Iran.

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi bày tỏ bàng hoàng trước thông tin trên và gửi lời chia buồn với người dân và chính quyền Iran. Ông khẳng định Ấn Độ đoàn kết với Iran trong thời khắc đau buồn này.

Về phần mình, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif tuyên bố nước này sẽ để tang một ngày.

Trên mạng xã hội X, Thủ tướng Shehbaz viết: "Pakistan sẽ tổ chức một ngày để tang và treo cờ rủ để bày tỏ sự kính trọng đối với Tổng thống Raisi và những người đồng hành của ông cũng như thể hiện tình đoàn kết với Iran. Tôi cùng với chính phủ và người dân Pakistan gửi lời chia buồn và cảm thông sâu sắc nhất tới đất nước Iran về sự mất mát to lớn này".

Cùng ngày, chính quyền Liban cũng tuyên bố bắt đầu quốc tang 3 ngày để tưởng nhớ Tổng thống Iran và đoàn tùy tùng, trong đó có Ngoại trưởng Iran Hossein Amir-Abdollahian.

Tương tự, lãnh đạo các nước Malaysia, Sri Lanka, Qatar, Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE), Thổ Nhĩ Kỳ, Syria,... cũng gửi thông điệp chia buồn trước sự ra đi của nhà lãnh đạo Iran.

Tổng thống Iran Ebrahim Raisi – Người có quan điểm cứng rắn

Chiếc trực thăng chở Tổng thống Iran Ebrahim Raisi ngày 19/5 mất tích sau khi gặp điều kiện thời tiết bất lợi tại khu vực đồi núi hiểm trở ở miền bắc nước này. Sau hơn 16 giờ tìm kiếm, lực lượng cứu nạn đã phát hiện xác trực thăng cháy rụi trên một sườn núi và không tìm thấy dấu hiệu sự sống trên khoang.

Hàng nghìn người dân Iran và lãnh đạo nước này đêm qua đã liên tục cầu nguyện cho Tổng thống Raisi, song truyền thông Iran cho hay Tổng thống cùng toàn bộ hành khách trên trực thăng đã thiệt mạng.

Ông Raisi, 63 tuổi, được coi là học trò và người bạn đáng tin cậy của Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei, 85 tuổi. Trước khi được bầu làm Tổng thống Iran năm 2021, ông Raisi là người lãnh đạo cơ quan tư pháp Iran và nổi tiếng với quan điểm bảo thủ cứng rắn.

Ông sinh ngày 14/12/1960 ở thành phố Mashhad, đông bắc Iran, với tên khai sinh là Sayyid Ebrahim Raisol-Sadati. Cha ông qua đời khi ông mới 5 tuổi. Ông từng tuyên bố nhận bằng tiến sĩ luật tại Đại học Motahari, song thông tin này gây nhiều tranh cãi.

Năm 20 tuổi, ông được bổ nhiệm làm công tố viên thành phố Karaj. Trong những năm tiếp theo, ông nỗ lực vươn lên trong hệ thống tư pháp Iran, bảo vệ nhà nước Hồi giáo non trẻ trước những phe đối lập sau Cách mạng Hồi giáo Iran năm 1979.

Ông từng giữ chức tổng công tố Tehran năm 1989-1994, người đứng đầu Văn phòng Tổng thanh tra năm 1994-2004, thứ trưởng Bộ Tư pháp Iran năm 2004-2014, sau đó là tổng công tố quốc gia Iran năm 2014-2016. Năm 2016, ông được giao phụ trách một quỹ từ thiện để quản lý ngôi đền Imam Reza nổi tiếng ở Mashhad và quản lý danh mục tài sản lớn.

Ông năm 2019 được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Tư pháp Iran, một trong những vị trí quyền lực nhất của chính phủ. Với cương vị này, ông xây dựng hình ảnh lãnh đạo chống tham nhũng năng nổ, đồng thời thúc đẩy thanh lọc những người chống đối chính phủ.

Tổ chức Ân xá Quốc tế từng cáo buộc ông Raisi là thành viên một ủy ban đặc biệt được thành lập theo lệnh của Lãnh tụ Tối cao Khamenei để xét xử và hành quyết hàng nghìn người trong các nhà tù ở Tehran năm 1988, thời điểm cuộc chiến giữa Iran và Iraq dần kết thúc.

Khi được hỏi về cáo buộc đó, ông Raisi trả lời rằng "nếu một thẩm phán, một công tố viên bảo vệ an ninh của người dân, ông ấy nên được khen ngợi. Tôi tự hào vì đã bảo vệ nhân quyền ở mọi vị trí mà tôi đảm nhận cho đến nay". Những cáo buộc từ nhóm nhân quyền càng khiến ông trở thành người được nhiều cử tri bảo thủ ở Iran ủng hộ.

Vai trò này cũng khiến Raisi nhận được sự tín nhiệm cao của Lãnh tụ Tối cao Khamenei và giúp ông trở thành người kế nhiệm hàng đầu.

Tổng thống Iran là người đứng đầu bộ máy hành chính, được người dân bầu ra bằng hình thức bỏ phiếu trực tiếp. Tuy nhiên, Tổng thống Iran không có toàn quyền đối với chính sách đối ngoại, lực lượng vũ trang, hay chính sách hạt nhân, vốn do Lãnh tụ Tối cao định đoạt. Dù vậy, ông Raisi có bệ phóng quan trọng khi nhận được nhiều ủng hộ từ các giáo sĩ bảo thủ của Iran.

Luôn xuất hiện trong trang phục chỉn chu với chiếc khăn đội đầu màu đen và áo choàng truyền thống của người Hồi giáo, ông Raisi thường có những bình luận đầy thách thức khi Iran, cường quốc Hồi giáo dòng Shiite lớn nhất, rơi vào tình trạng căng thẳng với Mỹ, Israel.

Một trong những sự kiện mang tính bước ngoặt trong nhiệm kỳ của ông Raisi là việc Iran và Arab Saudi, hai nước vốn xem nhau như kẻ thù, hồi tháng 3/2023 bất ngờ công bố thỏa thuận giúp khôi phục quan hệ ngoại giao.

Tuy nhiên, xung đột ở Dải Gaza giữa Israel và nhóm vũ trang Hamas do Iran hậu thuẫn bùng phát hồi tháng 10/2023 đã khiến căng thẳng khu vực tiếp tục leo thang. Iran hồi tháng 4 phát động cuộc tấn công quy mô lớn bằng máy bay không người lái và tên lửa vào Israel để đáp trả cuộc tập kích đại sứ quán Iran ở Syria trước đó. Đây là cuộc tấn công trực diện đầu tiên của Iran vào lãnh thổ Israel sau hàng chục năm đối đầu căng thẳng.

Giới quan sát cho rằng cuộc tấn công của Iran, trong đó Israel và đồng minh đã đánh chặn thành công 99% vũ khí, dường như nhằm mục đích phô trương sức mạnh và được căn chỉnh để tránh khiến xung đột khu vực lan rộng. Israel sau đó cũng tiến hành đòn tấn công trả đũa mang tính biểu tượng, gây thiệt hại tối thiểu, nhằm "giữ thể diện" cho Tổng thống Raisi và tránh châm ngòi chiến tranh quy mô lớn.

Trước khi gặp tai nạn trực thăng, Tổng thống Raisi nhấn mạnh sự ủng hộ của Iran đối với người dân Palestine, tuyên bố "Palestine luôn là ưu tiên hàng đầu của thế giới Hồi giáo".

Theo baochinhphu.vn