Thực hiện luật phí và lệ phí năm 2015: Bài toán đã có lời giải

Câu chuyện 1 con gà, quả trứng “cõng” 14 loại phí đã từng làm nóng nghị trường tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khoá XIII, khi thảo luận về dự thảo Luật phí và lệ phí. Ngay sau đó, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư bãi bỏ nhiều khoản nhằm giảm thiểu các loại phí, lệ phí chồng chéo, bất hợp lý trong công tác thú y. Tuy nhiên, phí và lệ phí ở các lĩnh vực khác vẫn còn nhiều bất cập. Luật phí và lệ phí 2015 (có hiệu lực từ ngày 1-1-2017) là bước ngoặt mới trong quản lý phí và lệ phí, từ đó, tạo ra hành lang pháp lý mới đầy đủ và đồng bộ hơn.

Việc loại bỏ các khoản phí bất hợp lý đã tạo điều kiện cho người chăn nuôi mở rộng sản xuất. Trong ảnh: Một hộ chăn nuôi gia cầm tại phường Nam Khê, TP Uông Bí.

Không chỉ câu chuyện “con gà”, “quả trứng”

Câu chuyện “con gà”, “quả trứng” chỉ là một phần trong bài toán khó về việc thu phí và lệ phí. Trước đây, công tác quản lý phí và lệ phí thực hiện theo Pháp lệnh phí và lệ phí. Sau gần 13 năm, nhiều loại văn bản pháp quy bị chồng lấn, chưa thống nhất về phí, lệ phí, tạo gánh nặng đối với doanh nghiệp và người dân. Một số khoản mang tính dịch vụ như: Phí chợ, phí vệ sinh, phí trông giữ xe đạp, xe máy, ô tô... được quản lý dưới hình thức phí, do Nhà nước bao cấp, không tạo điều kiện xã hội hoá, khó nâng cao chất lượng phục vụ cho người dân. Trong khi đó, nhiều loại phí kể trên có xu hướng chuyển sang cơ chế giá dịch vụ do nhiều tổ chức, đơn vị công lập chuyển đổi sang mô hình đơn vị sự nghiệp tự chủ tài chính hoặc doanh nghiệp. Cùng với đó, sự tham gia của doanh nghiệp tư nhân vào các lĩnh vực phí và lệ phí trong khi việc thu vẫn dưới hình thức phí là không phù hợp và gây hiểu nhầm cho người dân. Nhiều người dân và doanh nghiệp vẫn chưa phân biệt được khái niệm của phí, lệ phí và giá dịch vụ, gây khó khăn trong việc thực hiện cơ chế, chính sách.

Bên cạnh đó, việc phân cấp thẩm quyền, HĐND quyết định thu các khoản phí, lệ phí tại địa phương chưa đồng bộ, toàn diện. Mặc dù, địa phương được toàn quyền chủ động quyết định đối với các khoản phí, lệ phí thuộc thẩm quyền như: Mức thu, đơn vị thu, quản lý và sử dụng tiền thu phí, lệ phí nhưng lại không có thẩm quyền quy định việc miễn, giảm phí để thực hiện các chính sách kinh tế - xã hội trên địa bàn, khiến việc thu phí chưa sát với tình hình thực tế.

Những bước chuyển mới

Luật phí và lệ phí có hiệu lực từ ngày 1-1-2017 đã khắc phục hạn chế trong quản lý nguồn thu từ phí, lệ phí; từng bước đổi mới cơ chế quản lý các đơn vị sự nghiệp công lập, đẩy mạnh xã hội hoá một số loại hình dịch vụ công, đảm bảo chính sách phí, lệ phí công khai, minh bạch.

Hiện, các khoản phí trong danh mục kèm luật đều do cơ quan nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập cung cấp. Trường hợp dịch vụ do doanh nghiệp cung cấp thực hiện giá dịch vụ theo quy định của Luật Giá. Không những thế, để khuyến khích xã hội hoá, đã có 17 sản phẩm, dịch vụ chuyển từ phí sang giá dịch vụ do Nhà nước định giá. Trong số này có thuỷ lợi phí, phí sử dụng đường bộ, phí sử dụng cảng nhà ga, phí kiểm định phương tiện vận tải, phí hoạt động chứng khoán... Đối với các dịch vụ gắn với nhiệm vụ quản lý nhà nước vẫn được quy định trong danh mục phí, lệ phí do Nhà nước cung cấp, mang tính chất phục vụ người dân. Một số khoản phí chuyển sang cơ chế giá nhưng để bảo đảm phù hợp với thu nhập của người dân sẽ do Nhà nước định giá hoặc dùng chính sách an sinh, bảo hiểm để hỗ trợ.

Với tỉnh, theo thống kê của Sở Tài chính, trong thời gian qua, HĐND tỉnh, UBND tỉnh đã ban hành thu gần 40 khoản phí, lệ phí thuộc thẩm quyền của địa phương. Số thu phí, lệ phí chiếm khoảng 6-7% tổng thu ngân sách nhà nước của địa phương trên địa bàn tỉnh. Năm 2015, số thu phí và lệ phí là 2.144 tỷ đồng, năm 2016 số thu là 2.261 tỷ đồng. Theo Phó Giám đốc Sở Tài chính Phan Doãn Thức, để triển khai Luật phí và lệ phí, HĐND tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 42/2016/NQ-HĐND, ngày 7-12-2016 về việc thu phí, lệ phí. Trên cơ sở này, UBND tỉnh cũng ban hành 9 quyết định quy định mức thu cụ thể và tỷ lệ trích để lại đối với các khoản phí, lệ phí thuộc thẩm quyền HĐND tỉnh theo từng lĩnh vực chuyên ngành và lệ phí trước bạ (được Trung ương uỷ quyền) như: Nông nghiệp, lâm nghiệp, thuỷ sản; công nghiệp, thương mại, đầu tư, xây dựng; giao thông vận tải; văn hoá, thể thao, du lịch; tài nguyên và môi trường... Định kỳ hàng năm (trước mỗi kỳ họp HĐND tỉnh), Sở Tài chính sẽ chủ trì phối hợp với các ngành liên quan rà soát và báo cáo HĐND tỉnh, UBND tỉnh điều chỉnh quy định thu phí, lệ phí thuộc thẩm quyền trên địa bàn tỉnh cho phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương theo từng thời kỳ nhất định.

Bên cạnh đó, Sở Tài chính cũng đã thực hiện việc quy định giá đối với một số khoản phí chuyển sang thực hiện theo cơ chế giá. Cụ thể, Sở Tài chính đã báo cáo và trình UBND tỉnh ban hành 4 quyết định giá dịch vụ: Dịch vụ sử dụng diện tích bán hàng tại chợ; dịch vụ trông giữ phương tiện; dịch vụ sử dụng đò, phà; dịch vụ trông giữ phương tiện đối với điểm trông giữ phương tiện tại Khu di tích Yên Tử. Sở cũng đã đăng trên Cổng thông tin điện tử dự thảo quyết định của UBND tỉnh, dự thảo tờ trình báo cáo UBND tỉnh đối với dịch vụ sử dụng đường bộ, các dự án đầu tư xây dựng kinh doanh đường bộ để kinh doanh do địa phương quản lý, dịch vụ thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt và dịch vụ xử lý chất thải rắn sinh hoạt để các cơ quan, tổ chức, cá nhân góp ý kiến.

Luật phí và lệ phí hiện đang được các cơ quan, doanh nghiệp, người dân tích cực thực hiện. Điều này sẽ góp phần đảm bảo quyền lợi cho người dân và doanh nghiệp trên địa bàn.

Theo baoquangninh.com.vn