Phường Uông Bí: Giữ nét văn hoá truyền thống trong bối cảnh đô thị hoá

Nằm trong vùng lõi đô thị Uông Bí, khu Lạc Thanh mang dáng vẻ khác biệt với cây đa, sân đình, giếng nước, nhà cổ, lễ hội và đặc sản địa phương; người dân sống quần cư, gắn kết họ tộc, bám nghề nông nghiệp bằng kinh nghiệm canh tác thành thạo. Đó là lý do để phường Uông Bí ngay sau khi thành lập đến nay đã và đang đi vào triển khai Đề án phát triển Làng Văn hóa - Du lịch cộng đồng Lạc Thanh.

Những cuộc làm việc gần đây của UBND phường Uông Bí với đơn vị tư vấn và các đơn vị liên quan đã dần đi đến thống nhất xây dựng Lạc Thanh thành một “làng di sản đương đại” thay vì mô hình “làng cổ” đang khá phổ biến hiện nay.

Ông Trần Nam Hải, Trưởng Phòng Văn hoá - Xã hội phường Uông Bí, cho biết: Chúng tôi bảo vệ quan điểm Lạc Thanh sẽ không giả cổ một cách thiên cưỡng mà là không gian làng quê hiện đại giữa lòng đô thị. Làng vẫn có những “mảnh ghép cũ” nhưng được tôn vinh bằng ngôn ngữ thiết kế mới. Ví như ký ức đá ong từng tồn tại trong những nếp nhà cổ Lạc Thanh nay sẽ thấy lại trong những công trình làm mới như cổng làng, trạm dừng nghỉ. Lạc Thanh sẽ không có lầu bát giác nhưng sẽ có các thiết kế platform (sàn ngắm cảnh), có đường hoa đa tầng với những thảm hoa dưới đất, trên giàn, có điểm chạm di sản với những mã QR chứa văn bản, chứa podcast được gắn ở mỗi gốc đa, bến nước, nhà cổ…

Theo Đề án phát triển Làng Văn hóa - Du lịch cộng đồng Lạc Thanh, Lạc Thanh sẽ được làm mới trên cơ sở phát huy lợi thế hiện trạng. (Trong ảnh: Hiện trạng một vị trí dân cư và hình mô phỏng sau khi làm mới).

Trong bối cảnh đô thị hoá đang diễn ra rất mạnh, để không bị đô thị hoá lấn át, Lạc Thanh phải có “vành đai xanh mềm”. Ông Đào Ngọc Sơn, Phó Bí thư Đảng uỷ phường Uông Bí, cho biết: Đó là nơi các khu dân cư đều dành khoảng lùi cho cây xanh và vỉa hè lát đá khi triển khai các công trình xây dựng nhà ở; có chợ quê bán nông sản; có thực đơn buffet đồng quê vốn là những món ăn địa phương được nâng cấp lên; có câu chuyện kể về làng cổ, gắn với các vị thành hoàng, gắn với mảnh đất và con người Lạc Thanh, gắn với trang phục truyền thống. “Vành đai xanh mềm” của Lạc Thanh còn là nơi người dân tận dụng các bờ đầm, bờ ruộng để trồng hoa, người dân cho phép khách thực hành nông nghiệp khi tự tay trồng lúa, thu hoạch hoa trái hoặc chế biến món ăn đặc trưng, có các eco-bungalow (căn nhà nhỏ) hoặc nhà vườn dành cho du khách nghỉ ngơi…

Được biết hiện nay đơn vị tư vấn đang ưu tiên nghiên cứu những giá trị nội hàm mang tính “hồn cốt” của làng văn hóa Lạc Thanh. Ví như giá trị văn hoá vật thể, phi vật thể, sưu tầm hiện vật, tài liệu gốc, các câu chuyện lịch sử, sự tích về làng Lạc Thanh; sưu tầm và xây dựng sử thi của làng, sự tích về nhân thần, thiên thần, câu chuyện về các dòng họ của làng, định hướng người dân phục dựng ẩm thực, làng nghề. Trong đó trục "di sản hạt nhân" là đình - chùa Lạc Thanh và các câu chuyện lịch sử, phong tục, lễ hội tại địa bàn, kết nối với các điểm di tích lân cận như khu di tích Yên Tử, chùa Ba Vàng, thác Lựng Xanh, công viên Trần Hưng Đạo, trở thành chuỗi du lịch tâm linh, sinh thái, cộng đồng.

Một vị trí nhà dân hiện trạng và hình mô phỏng sau cải tạo theo Đề án phát triển Làng Văn hóa - Du lịch cộng đồng Lạc Thanh.

Người dân Lạc Thanh sẽ là chủ thể của làng, chủ động cải tạo môi trường, cảnh quan, giữ gìn vệ sinh môi trường, chỉnh trang đường làng, sơn sửa tường rào, trồng cây, hoa tại nhà, trên đường làng, ngõ xóm, ứng xử văn minh, hiếu khách. Người dân đồng thời là đối tượng thụ hưởng và chủ thể chung tay xây dựng và cung cấp dịch vụ như: Homestay, hướng dẫn viên, nghệ nhân múa rối nước trên ao làng, cấy lúa, học làm bánh trôi, xay lúa, giã gạo, đánh cá, cung cấp khu vực chụp ảnh nghệ thuật…

Theo lộ trình, Đề án phát triển Làng Văn hóa - Du lịch cộng đồng Lạc Thanh nằm trong tổng thể Đề án phát triển dịch vụ, du lịch gắn với phát huy các giá trị văn hoá trở thành nguồn lực nội sinh giai đoạn 2026-2030 của phường Uông Bí, trong đó đến năm 2028 định hình mô hình làng văn hoá, đến năm 2030 trở thành làng du lịch cộng đồng. Khi hoàn thành, tin rằng Lạc Thanh sẽ trở thành điểm nhấn văn hoá, du lịch nhiều màu sắc của phường Uông Bí.

Theo Việt Hoa/baoquangninh.vn