Phát huy trách nhiệm và trí tuệ, góp ý vào dự thảo văn kiện đại hội lần thứ XIV của Đảng: Hoàn thiện thể chế cho phát triển bền vững

Dự thảo báo cáo chính trị trình đại hội XIV của Đảng đề cập chủ trương hoàn thiện thể chế để phát triển nhanh và bền vững đất nước. Theo các chuyên gia, thể chế được xem là “chìa khóa” để giải quyết các nút thắt, điểm nghẽn, hạn chế yếu kém trong phát triển. Nếu không hoàn thiện thể chế thì khó đạt được phát triển nhanh, bền vững. Trong đó, xác định thể chế chính trị là then chốt, thể chế kinh tế là trọng tâm.

Dự thảo báo cáo chính trị trên Đại hội 14 của đảng thẳng thắn nhìn nhận, tư duy phát triển chưa theo kịp các xu thế phát triển của thế giới. Phản ứng chính xác chưa kịp thời, chậm điều chỉnh và hoàn thiện đồng bộ, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững đất nước trong giai đoạn mới.

Phóng viên Minh Hạnh của VOV1 thường trú tại TP.HCM ghi lại ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học về nội dung này:

Tiến sĩ Nguyễn Thế Khang, trường Đại học Tài chính Marketing cho rằng, thời gian qua, Việt Nam đã bám sát 17 mục tiêu phát triển bền vững của Liên Hợp Quốc. Các mục tiêu đó bao trùm các vấn đề: phát triển kinh tế bền vững, năng lượng, tài nguyên bền vững và vấn đề phát triển xã hội bền vững. Trong các mục tiêu phát triển bền vững về kinh tế, cả nước đang nỗ lực triển khai kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh. Ở đó, các doanh nghiệp từng bước đã xây dựng báo cáo phát triển bền vững, thể hiện trách nhiệm với người tiêu dùng và với môi trường. Tiến sĩ Nguyễn Thế Khang nêu ý kiến, sắp tới đây, nếu như trong các Nghị quyết của đảng, thì cũng nên bám vào những mục tiêu mà chúng ta chưa làm được để tiếp tục xây dựng đất nước chúng ta theo hướng bền vững, căn cứ vào các mục tiêu phát triển bền vững của Liên Hợp Quốc. Ví dụ như vấn đề về giáo dục chất lượng, đặt nặng trọng tâm phát triển bền vững về nguồn lực con người. Và góc độ nhà nước thì cũng dần dần đưa vào luật những vấn đề liên quan như vấn đề về đổi mới sáng tạo, những doanh nghiệp áp dụng đổi mới sáng tạo, học kỹ thuật, hướng đến phát triển bền vững cũng có những ưu đãi về thuế.

Phó giáo sư tiến sĩ Nguyễn Quốc Dũng, nguyên Giám đốc Học viện Chính trị khu vực II, dẫn chứng câu chuyện tăng trưởng của thành phố Hồ Chí Minh có được từ các thể chế vượt trội, nhất là từ Nghị quyết 98 của Quốc Hội đưa ra 44 cơ chế đặc thù cho thành phố. Điều đó cho thấy sự đột phá của thể chế đã giúp thành phố Hồ Chí Minh tháo gỡ cho các dự án, các công trình bị vướng về mặt tài chính, đầu tư. Nhưng hiện nay sau sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa Vũng Tàu, thành phố Hồ Chí Minh mới phát triển theo định hướng là một siêu đô thị đa trung tâm. Thành phố sẽ là trung tâm công nghiệp, logistic, du lịch tài chính quốc tế, công nghiệp văn hóa, y tế, v.v. Và để điều đó thành hiện thực, thành phố Hồ Chí Minh thành một cực phát triển mạnh mẽ của cả nước, cạnh tranh được với các đô thị khu vực, thì cần được luật hóa về vấn đề này.

Theo Phó Giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Quốc Dũng, đã đến lúc không sử dụng những quy định đặc thù nữa. Sự thành công của thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian vừa qua có nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân và đột phá về thể chế. Rõ ràng thể chế có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Để đảm bảo thể chế phát triển bền vững nhất phải luật hóa chứ không thể bằng Nghị quyết rời rạc, đi đến tư duy không nên xây dựng những quy định đặc thù cho các địa phương, mà nên cụ thể qua thành luật để áp dụng chung cho cả nước nếu địa phương. Nếu chia thành những đặc thù ABC, rất tản mạn, rất manh mún và khó làm.

Theo tiến sĩ Vũ Thành Từ An, trường chính sách công và quản lý Fulbright, thời gian gần đây nhiều nghị quyết của đảng đều xác định rõ các động lực của tăng trưởng, phát triển bền vững. Đó là, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế tư nhân, song hành với FDI và doanh nghiệp nhà nước. Phải chuyển đổi chuỗi giá trị, nâng cấp kỹ năng của người lao động và hoàn thiện hệ thống thể chế, cơ sở hạ tầng. Tuy nhiên, quan trọng hơn là phải đẩy mạnh ở khâu thực thi thể chế, triển khai các chủ trương chính sách, quy định vào thực tế để phát triển. Thể chế là cơ sở tầng mềm, còn các cơ sở tầng cứng như là điện, rồi đường, rồi cao tốc, rồi sân bay, bến cảng. Và ngày càng quan trọng đấy là dữ liệu. Cơ sở hạ tầng viễn thông, cơ sở hạ tầng dữ liệu, cơ sở hạ tầng về thông tin, thì đấy là các phần cơ sở hạ tầng cứng và mềm và hỗ trợ với nhau. Quan trọng ở đây là phải làm sao phải chuyển được các chính sách đó triển khai trên thực tế. Đấy vẫn là nút thắt, vì rất nhiều chính sách của ta, chiến lược là đúng, định hướng là đúng nhưng đến thực thi lại phạm luật.

Các chuyên gia đề xuất, dự thảo Văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng sắp tới dành nhiều thời lượng cho vấn đề tập trung ưu tiên xây dựng đồng bộ thể chế cho phát triển bền vững, trọng tâm là hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách, nhằm tháo gỡ kịp thời, dứt điểm các nút thắt, điểm nghẽn. Từ đó, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, bảo đảm sự đồng bộ hài hòa giữa tăng trưởng và phát triển, giữa kinh tế, xã hội, môi trường với quốc phòng an ninh đối ngoại, giữa đổi mới hoàn thiện thể chế với các chuyển đổi trọng tâm, toàn diện trên mọi lĩnh vực, phù hợp với mô hình chính quyền ba cấp, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững đất nước trong kiển nguyên mới.

Theo vov1.vov.vn