Lừa đảo trên không gian mạng: Những chiếc bẫy ngày càng tinh vi

Mặc dù cơ quan chức năng liên tục tuyên truyền, cảnh báo, nhưng tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng vẫn diễn biến phức tạp với phương thức ngày càng tinh vi. Không chỉ giả danh cơ quan công quyền, các đối tượng còn khai thác thông tin cá nhân, lợi dụng tình cảm và tâm lý của từng người để xây dựng kịch bản lừa đảo phù hợp. Trong 6 tháng đầu năm 2026, lực lượng công an toàn tỉnh đã tiếp nhận, điều tra 38 vụ việc liên quan đến tội phạm lừa đảo, với tổng số tiền bị chiếm đoạt hơn 102 tỷ đồng.

Nhiều người dân nhận được tin nhắn SMS thông báo yêu cầu nộp phạt nguội với nội dung đầy tính thúc ép.

Thời gian gần đây, trên địa bàn xuất hiện thủ đoạn mạo danh Cổng dịch vụ công quốc gia để thông báo vi phạm giao thông, yêu cầu người dân xử lý “phạt nguội”. Anh N.T.C trú tại phường Quang Hanh, cho biết vừa nhận được tin nhắn từ số điện thoại +84 56 5816978 với nội dung: “Xe bạn có vi phạm, xử lý ngay: dichvucong-gvvn.com”. Nhận thấy dấu hiệu bất thường, anh C không truy cập đường link mà chủ động liên hệ cơ quan chức năng để kiểm tra, qua đó tránh được nguy cơ bị lừa đảo.

Theo Phòng An ninh mạng và Phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an tỉnh), đây là thủ đoạn đang được các đối tượng sử dụng để đánh vào tâm lý lo lắng và nhu cầu giải quyết thủ tục nhanh chóng của người dân. Thông qua SMS, zalo, hoặc các nền tảng mạng xã hội, các đối tượng lừa đảo gửi đường link dẫn tới những website được thiết kế với giao diện gần giống các cổng thông tin của cơ quan nhà nước. Tên miền thường được đặt dễ gây nhầm lẫn, khiến người dùng nếu không kiểm tra kỹ rất dễ tưởng là trang chính thống.

Khi truy cập, người dân được yêu cầu nhập các thông tin như họ tên, số căn cước, thông tin tài khoản ngân hàng, hoặc mã OTP. Đây chính là bước các đối tượng thu thập dữ liệu để chiếm quyền kiểm soát tài khoản và thực hiện giao dịch trái phép. Thủ đoạn không mới, nhưng cách thức tiếp cận ngày càng tinh vi, trong đó thông tin về mức phạt hoặc nội dung vi phạm được xây dựng cụ thể nhằm tạo cảm giác tin cậy và thúc ép nạn nhân hành động ngay.

Địa chỉ một website giả mạo có đường link gần giống Cổng dịch vụ công quốc gia.

Không chỉ giả danh cơ quan công quyền, tội phạm công nghệ cao còn chuyển sang khai thác các mối quan hệ tình cảm để tiếp cận và thao túng nạn nhân. Trường hợp của chị N.T.D sinh năm 1980, ở phường Đông Triều, là một ví dụ. Theo đơn trình báo gửi Phòng Cảnh sát hình sự (Công an tỉnh), chị D quen một người sử dụng tài khoản zalo mang tên “Thanh Tuấn” sau một tin nhắn được cho là gửi nhầm. Đối tượng kiên trì trò chuyện trong khoảng 2 tháng, từng bước tạo dựng lòng tin và phát triển mối quan hệ tình cảm. Khi nạn nhân đã tin tưởng, đối tượng bắt đầu giới thiệu việc đầu tư mua bán vàng với cam kết lợi nhuận cao.

Ban đầu, những khoản tiền nhỏ được hệ thống thông báo có lãi và cho phép rút tiền, khiến nạn nhân càng tin tưởng. Sau đó, số tiền đầu tư liên tục được nâng lên. Khi tổng số tiền chuyển vào hệ thống lên tới hơn 5,2 tỷ đồng, chị D không thể rút tiền. Trong quá trình tìm cách lấy lại tài sản, chị tiếp tục bị một đối tượng khác giả danh dịch vụ hỗ trợ “thu hồi tiền lừa đảo”, chiếm đoạt thêm 400 triệu đồng rồi cắt đứt liên lạc.

Theo Đại úy Nguyễn Đức Quang (Đội 3, Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh), điểm đáng chú ý của thủ đoạn này là đối tượng không vội vàng yêu cầu nạn nhân chuyển tiền, mà dành thời gian xây dựng quan hệ, tạo lòng tin rồi mới từng bước dẫn dắt vào hoạt động đầu tư. Tùy từng người, kịch bản có thể được điều chỉnh để đánh vào nhu cầu, hoàn cảnh và tâm lý riêng.

Không chỉ mạo danh Cổng dịch vụ công quốc gia, tội phạm lừa đảo còn xây dựng nhiều website mạo danh cổng thông tin các bộ, ngành, cơ quan, đơn vị với tên miền .com, .vn, .net, .biz, hay .info.

Từ những vụ việc được phát hiện cho thấy, cùng với sự phát triển của công nghệ, phương thức lừa đảo cũng đang chuyển từ việc chủ yếu khai thác sơ hở kỹ thuật sang khai thác dữ liệu và yếu tố con người. Các đối tượng tìm cách thu thập, mua bán trái phép thông tin về số điện thoại, lịch sử giao dịch, hoàn cảnh gia đình, thói quen tiêu dùng... để xây dựng kịch bản tiếp cận phù hợp với từng nạn nhân.

Thượng tá Nguyễn Đức Hải (Phòng An ninh mạng và Phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh) nhận định: Tội phạm sử dụng công nghệ cao ngày càng hoạt động chuyên nghiệp, có tổ chức và mang tính xuyên biên giới. Vì vậy, việc phòng ngừa không thể chỉ dựa vào các biện pháp kỹ thuật hay công tác đấu tranh của lực lượng chức năng, mà trước hết đòi hỏi mỗi người dân phải nâng cao khả năng tự bảo vệ mình trên không gian mạng. Thực tế 38 vụ việc với số tiền bị chiếm đoạt hơn 102 tỷ đồng chỉ trong 6 tháng đầu năm là con số cảnh báo rõ về mức độ nguy hiểm của loại tội phạm này. Đáng chú ý, bên cạnh những thủ đoạn quen thuộc như giả danh cơ quan công an, ngân hàng, cơ quan thuế, tuyển dụng, hoặc đầu tư, các hình thức lừa đảo mới liên tục xuất hiện, trong đó điểm chung là tạo cảm giác cấp bách, đánh vào tâm lý sợ hãi hoặc lòng tham, tình cảm của nạn nhân.

6 tháng đầu năm 2026, Phòng Cảnh sát Hình sự (Công an tỉnh) đã tiếp nhận, xử lý hàng chục vụ lừa đảo với số tiền bị chiếm đoạt lên đến hàng chục tỷ đồng.

Công an tỉnh khuyến cáo một số thủ đoạn phổ biến của tội phạm lừa đảo và các biện pháp phòng ngừa.

Để chủ động phòng ngừa, lực lượng công an khuyến cáo người dân không truy cập các đường link được gửi qua SMS, zalo, hoặc mạng xã hội từ số điện thoại, tài khoản không rõ nguồn gốc; không cung cấp số căn cước, thông tin tài khoản ngân hàng, mật khẩu, mã OTP cho bất kỳ cá nhân, tổ chức nào qua điện thoại, hoặc trên không gian mạng.

Khi nhận được thông báo liên quan đến phạt nguội, tài khoản ngân hàng, nghĩa vụ tài chính, hoặc các thủ tục hành chính, người dân cần chủ động kiểm tra qua các kênh chính thức thay vì làm theo hướng dẫn từ tin nhắn lạ. Đặc biệt, khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn hoặc nhận thấy mình có nguy cơ trở thành nạn nhân, cần nhanh chóng liên hệ ngân hàng để khóa tài khoản, lưu giữ tin nhắn, số điện thoại, đường link và các chứng cứ liên quan, đồng thời trình báo cơ quan công an để được tiếp nhận, hướng dẫn xử lý.

Trong cuộc chiến với tội phạm trên không gian mạng, công nghệ có thể giúp cơ quan chức năng phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm, nhưng một cú nhấp chuột thiếu cảnh giác vẫn có thể mở ra cơ hội để kẻ gian chiếm đoạt tài sản. Vì vậy, nâng cao nhận thức, kiểm chứng thông tin và hình thành thói quen bảo vệ dữ liệu cá nhân chính là “lá chắn” đầu tiên và thiết thực nhất đối với mỗi người dân.

Theo Hồng Việt/baoquangninh.vn