Kiến tạo động lực phát triển mới từ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh, khoa học công nghệ (KHCN), đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực then chốt của tăng trưởng. Quán triệt sâu sắc tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, tỉnh Quảng Ninh đã vào cuộc với quyết tâm chính trị cao, cách làm bài bản, đồng bộ và sáng tạo, từng bước đưa KHCN thực sự trở thành nền tảng phát triển lực lượng sản xuất mới, tạo động lực cho tăng trưởng nhanh, bền vững trong kỷ nguyên số.

Lãnh đạo tỉnh tham quan các sản phẩm ứng dụng KHCN, khởi nghiệp sáng tạo tại Diễn đàn Khởi nghiệp sáng tạo quốc gia lần thứ 7 - Quảng Ninh 2025. Ảnh: Nguyên Ngọc

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị ra đời trong bối cảnh đặc biệt, khi KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không còn là lựa chọn mang tính bổ trợ, mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với sự phát triển của mỗi quốc gia, mỗi địa phương. Lần đầu tiên, KHCN và chuyển đổi số được đặt ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển lực lượng sản xuất mới, được xác lập rõ là động lực then chốt để nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Đây không chỉ là một nghị quyết chuyên ngành, mà là tuyên bố chiến lược về con đường phát triển mới của đất nước trong kỷ nguyên số.

Ngay sau khi Nghị quyết 57-NQ/TW được ban hành, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo việc học tập, quán triệt và triển khai với tinh thần khẩn trương, nghiêm túc, bài bản. Công tác tuyên truyền được triển khai sâu rộng trong toàn hệ thống chính trị, bảo đảm 100% cán bộ, đảng viên được phổ biến đầy đủ các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp của Nghị quyết. Đáng chú ý, toàn bộ 59/59 đảng bộ trực thuộc tỉnh đã tổ chức sinh hoạt chuyên đề “Đảng viên tiên phong học tập kỹ năng số”, qua đó chuyển hóa nhận thức thành hành động, từng bước hình thành đội ngũ cán bộ, đảng viên có tư duy số, năng lực số, sẵn sàng thích ứng với yêu cầu phát triển mới.

Dây chuyền lắp ráp ô tô tại Nhà máy ô tô Thành Công Việt Hưng.

Một trong những điểm nhấn quan trọng trong triển khai Nghị quyết 57 tại Quảng Ninh là việc sớm kiện toàn bộ máy chỉ đạo, điều hành. Ban Chỉ đạo phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tỉnh được thành lập, kiện toàn kịp thời; Hội đồng tư vấn, Tổ giúp việc được tổ chức hoạt động hiệu quả, bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất, xuyên suốt từ tỉnh đến cơ sở. Trên cơ sở định hướng của Trung ương, Tỉnh ủy, Ban Thường vụ Tỉnh ủy và UBND tỉnh đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo quan trọng, mang tính nền tảng, chiến lược, tháo gỡ những điểm nghẽn trong triển khai, đồng thời cụ thể hóa các yêu cầu của Nghị quyết phù hợp với điều kiện thực tiễn tại địa phương. Đến nay, các sở, ban, ngành, địa phương trong tỉnh cơ bản hoàn thành việc xây dựng và ban hành kế hoạch hành động triển khai Nghị quyết 57, tạo sự đồng bộ trong tổ chức thực hiện trên toàn tỉnh.

Song song với việc hoàn thiện thể chế và tổ chức bộ máy, Quảng Ninh đặc biệt chú trọng xây dựng nền tảng xã hội cho chuyển đổi số. Phong trào “Bình dân học vụ số” được triển khai với mục tiêu cao hơn yêu cầu của Trung ương, thể hiện tư duy lấy người dân làm trung tâm, lấy phổ cập kỹ năng số làm nền tảng cho phát triển. Toàn tỉnh đã kiện toàn hơn 1.500 tổ công nghệ số cộng đồng với trên 11.800 thành viên, hoạt động theo phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, trực tiếp tuyên truyền, hướng dẫn, hỗ trợ người dân tiếp cận kỹ năng số, dịch vụ số, thanh toán không dùng tiền mặt, sử dụng các nền tảng số trong đời sống hằng ngày. Qua đó, chuyển đổi số không còn là khái niệm xa vời, mà từng bước trở thành kỹ năng thiết yếu của người dân, tạo nền tảng xã hội vững chắc cho tiến trình chuyển đổi số toàn diện.

Xác định hạ tầng số là điều kiện tiên quyết, Quảng Ninh đã tập trung nguồn lực đầu tư đồng bộ hạ tầng công nghệ thông tin, hạ tầng dữ liệu và các hệ thống chính quyền điện tử, chính quyền số. Hạ tầng mạng thông tin diện rộng của Đảng và chính quyền được hoàn thiện theo mô hình tổ chức bộ máy mới, kết nối thông suốt từ cấp tỉnh đến cấp xã.

Các hệ thống dùng chung như cổng thông tin điện tử, hệ thống quản lý văn bản, hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính được triển khai đồng bộ, bảo đảm vận hành ổn định, thông suốt. Đáng chú ý, Trung tâm Điều hành thông minh (IOC) của tỉnh đang được triển khai thử nghiệm, từng bước dẫn dắt phương thức chỉ đạo, điều hành dựa trên dữ liệu số thời gian thực. Quảng Ninh cũng là một trong những địa phương đi đầu trong ứng dụng công nghệ số vào các hoạt động chính trị quan trọng, tiêu biểu là tổ chức thành công Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI theo mô hình “Đại hội không giấy tờ”.

Việc triển khai Nghị quyết 57 tại Quảng Ninh được gắn chặt với cải cách hành chính và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của tỉnh được đưa vào vận hành thống nhất, bảo đảm 100% thủ tục hành chính được xử lý trên môi trường điện tử và tích hợp với Cổng dịch vụ công quốc gia. Tỉnh đã công bố, công khai, đồng bộ toàn bộ thủ tục đủ điều kiện, đồng thời triển khai giải quyết thủ tục hành chính phi địa giới đối với gần 98% thủ tục các cấp, từng bước xóa bỏ rào cản không gian hành chính, nâng cao sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp.

Phường Uông Bí ra mắt Zalo mini app "Chính quyền số phường Uông Bí S". Ảnh: Sở KHCN

Để KHCN thực sự trở thành động lực phát triển, Quảng Ninh đặc biệt quan tâm bố trí nguồn lực. Tổng kinh phí dành cho KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đạt gần 844 tỷ đồng, tương đương 2,87% chi ngân sách địa phương. Cùng với đó, HĐND tỉnh đã ban hành nghị quyết về chính sách thu hút, hỗ trợ nhân lực KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giai đoạn 2025-2030, tạo cơ chế đủ mạnh để thu hút, giữ chân và phát huy tri thức của đội ngũ nhân lực chất lượng cao. Công tác đào tạo, bồi dưỡng được triển khai đồng bộ, với hàng trăm lớp tập huấn, cập nhật kiến thức về chuyển đổi số, kỹ năng số cho cán bộ, công chức; 100% chương trình đào tạo trên địa bàn được tích hợp nội dung kỹ năng số, từng bước hình thành nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên mới.

Đến nay, toàn tỉnh đã cơ bản hoàn thành các nhiệm vụ được Trung ương giao; hạ tầng số được đầu tư đồng bộ; các hệ thống điều hành, tác nghiệp trong cơ quan Đảng và chính quyền vận hành thông suốt. Đáng chú ý, năm 2025 Quảng Ninh đứng thứ 3 trong cả nước về chỉ số đổi mới sáng tạo cấp tỉnh, đồng thời là một trong số ít địa phương “phủ xanh” 100% xã, phường trong thực hiện các nhiệm vụ của Nghị quyết 57. Tỉnh cũng tiên phong hợp tác với các tập đoàn công nghệ lớn để thúc đẩy phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, triển khai xây dựng khu công nghệ số tập trung, mở ra không gian phát triển mới cho kinh tế số.

Bước sang giai đoạn 2026-2030, Quảng Ninh xác định rõ trọng tâm là hoàn thiện thể chế, đột phá hạ tầng và phát triển dữ liệu số. Tỉnh sẽ xây dựng Đề án chuyển đổi số toàn diện giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045; đẩy nhanh tiến độ xây dựng khu công nghệ số tập trung, trung tâm tích hợp dữ liệu tỉnh; mở rộng phủ sóng 5G, xóa vùng lõm sóng tại vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. Dữ liệu được xác định là nguồn lực chiến lược, với yêu cầu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và dùng chung”, làm nền tảng cho phát triển chính quyền số, kinh tế số và xã hội số.

Đặc biệt, tỉnh tập trung đẩy mạnh ứng dụng KHCN và chuyển đổi số trong các ngành kinh tế mũi nhọn, trọng tâm là du lịch, công nghiệp, logistics và nông nghiệp. Các giải pháp công nghệ như trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật, dữ liệu lớn từng bước được ứng dụng vào quản lý, giám sát, nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh và chất lượng dịch vụ, qua đó nâng cao năng suất, giảm chi phí, tăng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp.

Nhấn mạnh quyết tâm chính trị trong triển khai thực hiện Nghị quyết 57, đồng chí Vũ Quyết Tiến, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ tỉnh, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo 57, khẳng định: Với các kế hoạch hành động được xây dựng bài bản, xác định rõ mục tiêu, lộ trình và trách nhiệm, cùng với việc ưu tiên nguồn lực và phát huy vai trò đội ngũ trí thức, Quảng Ninh quyết tâm giữ vững vị thế là một trong những địa phương đi đầu trong phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, coi đây là động lực mạnh mẽ mở ra cơ hội phát triển đột phá, bền vững trong kỷ nguyên mới.

Từ nhận thức đến hành động, từ quyết tâm chính trị đến kết quả thực tiễn, Quảng Ninh đang từng bước khẳng định KHCN và chuyển đổi số không chỉ là công cụ hỗ trợ, mà đã trở thành nền tảng phát triển, động lực tăng trưởng mới, góp phần đưa tỉnh vươn lên mạnh mẽ, bền vững, xứng đáng là một trong những cực tăng trưởng năng động của đất nước trong kỷ nguyên số.