Cần những "cú hích" mạnh

Sớm hội tụ đủ các doanh nghiệp cơ khí, chế biến gỗ, chế biến nhựa thông, chế biến đồ uống, giầy da, bao bì… công nghiệp chế biến, chế tạo của TP Uông Bí được kỳ vọng có sự phát triển lớn. Tuy nhiên, thực tế nhiều năm qua lĩnh vực sản xuất thế mạnh này của Uông Bí lại chưa thực sự có dấu ấn nổi bật.

Hội tụ nhiều doanh nghiệp

Từ nền tảng sản xuất than - điện, kể từ những ngày đầu tiên sau thành lập, cách đây gần 60 năm, trên địa bàn TP Uông Bí đã có hoạt động cơ khí mỏ, cơ khí ô tô, sản xuất cơ điện. Công ty CP Cơ khí ô tô Uông Bí và Công ty CP Cơ điện Uông Bí hiện nay từng là cái tên không chỉ nổi bật trong hệ thống các đơn vị cơ khí ngành than mà là của cả tỉnh Quảng Ninh. Nhiều sản phẩm cơ khí, cơ điện như vì lò, ắc quy, tàu điện... do 2 doanh nghiệp này chế tạo và sản xuất trở thành sản phẩm có tính cạnh tranh cao, trong thời gian dài đã chiếm lĩnh thị trường tiêu thụ.

Công ty CP Cơ khí Lê Hoàng Long đầu tư thiết bị hiện đại để sản xuất.

Bên cạnh đó, những năm 2005-2007, sự có mặt của Nhà máy chế tạo thiết bị nâng hạ Quang Trung (thuộc Công ty CP Tập đoàn công nghiệp Quang Trung) tiếp tục tạo nên giao diện mới cho công nghiệp cơ khí Uông Bí. Đây là doanh nghiệp thuộc công trình sản phẩm cơ khí trọng điểm cấp nhà nước, trực tiếp sản xuất sản phẩm cơ khí nặng và mới để thay thế hàng nhập khẩu. Công suất của Quang Trung rất lớn, lên đến 20.000 tấn sản phẩm/năm.

Cùng khoảng thời gian 2005, TP Uông Bí đã thu hút thành công doanh nghiệp giầy da lớn của toàn quốc về triển khai dự án giầy da Sao Vàng trên địa bàn. Doanh nghiệp chế biến gỗ chủ lực của tỉnh là Công ty chế biến lâm sản Quảng Ninh cũng đóng chân trên địa bàn TP Uông Bí, triển khai nhiều ý tưởng sản xuất lớn. Công ty CP Thông Quảng Ninh trên nền tảng trước đó đã tiếp tục triển khai các hoạt động chế biến nhựa thông, tùng hương. Các doanh nghiệp chế biến giấy, chế biến bao bì, chế biến đồ uống... tại TP Uông Bí cũng dần hình thành. Mới đây nhất, một đại dự án về sản xuất, chế biến dược phẩm của Tập đoàn FLC cũng đã đặt vấn đề đóng chân tại TP Uông Bí, mở ra cho chế biến, chế tạo Uông Bí những cơ hội mới.

Dây chuyền tái chế bao bì tại Công ty TNHH Hoàng Đức 68.

Sức ì lớn, tăng trưởng chậm

Với nền tảng trên, kỳ vọng về nền công nghiệp chế biến chế tạo Uông Bí phát triển là hoàn toàn có cơ sở. Thế nhưng thực tế theo giới chuyên môn đánh giá, ngoài Công ty CP Thông Quảng Ninh duy trì nhịp độ phát triển, mở rộng được vùng nguyên liệu, quy mô sản xuất, trở thành đơn vị đứng trong top đầu doanh nghiệp trong nước chế biến và xuất khẩu nhựa thông và tùng hương, thì các đơn vị doanh nghiệp thuộc lĩnh vực chế biến, chế tạo còn lại của Uông Bí đều có mức tăng trưởng chậm, nhiều đơn vị mất dần vị thế.

Đối với các doanh nghiệp công nghiệp cơ khí, đáng lẽ sẽ là hạt nhân trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo Uông Bí thì lại ở trong tình trạng “chậm lớn nhất”. 2 doanh nghiệp CP Cơ khí ô tô Uông Bí là CP Cơ điện Uông Bí dường như đã trở thành “cỗ máy già” với sân chơi chủ yếu là các sản phẩm cơ khí thô, cơ khí cơ bản, giá trị thấp. Còn đối với phân khúc sản phẩm cơ khí lớn, cơ khí chính xác thì 2 doanh nghiệp này không có lợi thế cạnh tranh. Ngay với những sản phẩm truyền thống của mình, doanh nghiệp cũng đang bị tiết giảm sản lượng, nhường thị phần cho nhiều đơn vị cùng hạng khác.

Hệ thống thiết bị sản xuất tại Công ty CP Cơ khí ô tô Uông Bí hiện khá thủ công, thiếu tính hiện đại.

Riêng Nhà máy chế tạo thiết bị nâng hạ Quang Trung ở thời điểm này không ít người cho rằng, biểu đồ phát triển của doanh nghiệp là “đầu voi đuôi chuột”, chưa đưa được ra thị trường những sản phẩm cơ khí lớn, nặng, chính xác như đúng vai trò của mình. Các doanh nghiệp chế biến gỗ, tái chế bao bì, bột giấy, gia công giầy da sau hàng chục năm khởi động đến nay cũng phát triển không bền vững, hầu hết đều trong diện phải di dời để đảm bảo công tác môi trường và phát triển tập trung. Riêng doanh nghiệp giầy da Sao Vàng Uông Bí vẫn chỉ là một chi nhánh trực thuộc doanh nghiệp mẹ tại tỉnh, thành khác, tổng doanh thu, lợi nhuận, mức đóng góp cho ngân sách không cao, không ít thời điểm gặp khó trong việc tuyển dụng lao động. Dự án về dược phẩm của Tập đoàn FLC, không hiểu vì lý do gì, sau nhiều năm nghiên cứu tại Vân Đồn lại chuyển hướng về Uông Bí. Đến nay lộ trình, mục tiêu đầu tư, sức ảnh hưởng từ dự án này cũng chưa được FLC hoạch định một cách rõ ràng, cụ thể...

Cần tháo những nút thắt

Theo những người trong nghề, cái khó của công nghiệp chế biến, chế tạo Uông Bí là cái khó chung của lĩnh vực này hiện nay. Điều này xuất phát từ hệ lụy của thời gian dài thiếu những đòn bẩy đủ mạnh, những hành lang chính sách phù hợp, những điều kiện nền tảng để công nghiệp, chế biến chế tạo phát triển.

Bên cạnh đó tính nghiêm trọng của việc các doanh nghiệp trên địa bàn ưu tiên và phụ thuộc vào các sản phẩm chế biến chế tạo nhập khẩu, trong đó đặc biệt là sản phẩm cơ khí đến từ Trung Quốc theo các con đường chính ngạch, tiểu ngạch... đã chưa được đánh giá đúng mực và ứng xử một cách phù hợp, kịp thời. Chỉ đến khi chuỗi cung ứng toàn cầu bị ảnh hưởng, nhiều thời điểm đứt gãy như thời gian gần đây thì bất cập này mới lộ rõ.

Dây chuyền tái chế bột giấy thành thành phẩm tại Công ty TNHH Hoàng Đức 68.

Từ những cái khó trên, giới chuyên môn cho rằng, TP Uông Bí trong khuôn khổ của mình cần tăng cường tháo gỡ những khó khăn để doanh nghiệp chế biến, chế tạo phát triển. Một trong những hoạt động nổi bật của Uông Bí được ghi nhận là địa phương này đã sớm có những cuộc làm việc sâu với các doanh nghiệp than điện, xi măng để rà soát, yêu cầu các đơn vị cam kết tăng lượng tiêu dùng sản phẩm chế biến, chế tạo tại chỗ. Đây được coi là tháo một nút thắt cho công nghiệp chế biến, chế tạo, bởi nhiều năm qua sản phẩm chế biến, chế tạo nội địa, nhất là các sản phẩm cơ khí không được các doanh nghiệp nói trên ưu tiên sử dụng; danh mục, cơ cấu, giá trị sản phẩm nội địa được sử dụng vẫn chỉ chiếm khoảng 20-30%, bao gồm chủ yếu là những sản phẩm thô, giá trị thấp.

Bên cạnh đó, giới chuyên môn cũng nhận định, trong bối cảnh hiện nay chính các doanh nghiệp trong cuộc cũng phải chủ động “lớn lên”, hình thành những doanh nghiệp đóng vai trò “cỗ máy cái”, làm hạt nhân phát triển của toàn ngành. Điều này sẽ kéo theo sự phát triển của các đơn vị vệ tinh. Đơn cử như trong công nghiệp cơ khí của Uông Bí, chỉ cần Nhà máy chế tạo thiết bị nâng hạ Quang Trung “sống khỏe”, đảm nhận vai trò sản xuất những thiết bị chính đưa ra thị trường thì các doanh nghiệp cơ khí vừa và nhỏ, doanh nghiệp cơ khí tư nhân sẽ là vệ tinh sản xuất thiết bị chi tiết cung ứng cho Quang Trung. Như vậy, hệ thống doanh nghiệp công nghiệp cơ khí nói riêng, công nghiệp chế biến, chế tạo nói chung mới phát triển được, rút ngắn quãng thời gian dài vừa qua dường như chỉ “dậm chân tại chỗ”.

Sau nhiều năm đi vào hoạt động, Chi nhánh giầy da Sao Vàng chưa phát triển như mong đợi.

Việt Hoa

Ông Nguyễn Văn Thành, Phó Giám đốc Công ty CP Cơ khí Uông Bí: Cần những doanh nghiệp mang tính “hạt nhân”

Đã là người trong nghề thì đều biết, công nghiệp cơ khí chính là hoạt động sản xuất hạt nhân của lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo. Trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, mọi hoạt động sản xuất đều phải sử dụng sản phẩm cơ khí, thậm chí sản phẩm cơ khí còn mang tính nền tảng, cơ sở để tạo nên những thành quả lao động. Tuy nhiên, cơ khí Uông Bí hiện nay thật sự chưa phát triển. Một trong những nguyên nhân của việc này là thiết bị, công nghệ đầu tư cho cơ khí cao, trong khi đó một sản phẩm cơ khí hoàn thiện lại cần rất nhiều những sản phẩm chi tiết, kéo theo đó là yêu cầu đầu tư nhiều thiết bị, công nghệ sản xuất sản phẩm cơ khí chi tiết. Vì vậy, tôi cho rằng để công nghiệp cơ khí phát triển, cần thiết phải có những doanh nghiệp mạnh, có vai trò, vị trí đầu tàu. Các đơn vị này, sẽ sản xuất những sản phẩm cơ khí chính, còn các doanh nghiệp cơ khí nhỏ lẻ thì sản xuất sản phẩm cơ khí chi tiết để cung ứng cho doanh nghiệp cơ khí lớn. Giải pháp này vừa mang tính chuyên môn cao, vừa giảm suất đầu tư, vừa nâng cao hiệu quả sản xuất của doanh nghiệp cơ khí, là cơ hội để vực dậy nền sản xuất cơ khí đang phân tán, manh mún, nhỏ lẻ như hiện nay.

Bà Hoàng Thị Quý, Phó Giám đốc Công ty TNHH Hoàng Đức 68: Mong TP Uông Bí đồng hành với những doanh nghiệp trong diện phải di dời vào CCN.

Công ty TNHH Hoàng Đức 68 ngành nghề chính là tái chế bột giấy và nhựa, nằm trong nhóm nghề chế biến, chế tạo. Mới đây, TP Uông Bí đã công bố thành lập cụm công nghiệp (CCN) Phương Nam để những doanh nghiệp như chúng tôi di chuyển vào. Đây là bước phát triển đáng mừng, Công ty TNHH Hoàng Đức 68 đồng tình, và coi đây là cơ hội để phát triển bền vững. Tuy nhiên, doanh nghiệp của tôi sau 10 năm hoạt động, thì thực tế mới gần 2 năm trở lại đây là sản xuất ổn định. Tổng đầu tư đến thời điểm này đã lên đến gần 70 tỷ đồng, trong đó có những công trình nếu di chuyển sẽ buộc phải bỏ phí, không tái sử dụng được. Quy mô sản xuất của đơn vị hiện là tái chế 12.000 tấn bột giấy và 3.000 tấn nhựa hàng năm, nếu trong bối cảnh phải di chuyển ít nhiều sẽ ảnh hưởng đến sản xuất. Bởi vậy, doanh nghiệp rất mong TP Uông Bí sớm có lộ trình di chuyển cụ thể; đồng thời, xem xét trên cơ sở từng nhóm doanh nghiệp để có những hoạt động hỗ trợ phù hợp, nhằm giúp doanh nghiệp giảm bớt thiệt hại, ảnh hưởng đến sản xuất khi về vị trí mới.

Ông Hoàng Đình Dụng, Trưởng Phòng Vật tư, Công ty CP Than Vàng Danh: Các doanh nghiệp chế biến, chế tạo nội địa cũng phải nâng cao năng lực, tạo sức cạnh tranh bằng chất lượng sản phẩm.

Với đặc thù doanh nghiệp sản xuất mỏ, đông công nhân, lượng sản phẩm của các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo mà Công ty CP Than Vàng Danh sử dụng là khá lớn. Tiêu thụ sản phẩm của các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo thực tế là khâu quan trọng. Nhận thức rất rõ việc này, từ tinh thần của TKV và chiến lược của chính mình, nhiều năm qua, Than Vàng Danh luôn dành sự ưu tiên nhất định cho các sản phẩm chế biến, chế tạo nội địa, đặc biệt là sản phẩm sản xuất tại chỗ. Chỉ tính riêng đối với sản phẩm cơ khí, trong năm 2020 Than Vàng Danh đã đặt hàng các doanh nghiệp cơ khí trong TKV, doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh, TP Uông Bí với giá trị gần 200 tỷ đồng, chiếm 60% giá trị sản phẩm cơ khí. Mặc dù, đã có tinh thần sử dụng sản phẩm nội địa và thực tế đã thực hiện như vậy, tuy nhiên, cũng phải thấy rằng, cơ khí trong nước hiện chủ yếu sản xuất sản phẩm thô, đơn giản, chưa thể sản xuất những sản phẩm cơ khí chính xác, cơ khí lớn, sản phẩm chi tiết yêu cầu cao. Những sản phẩm này khi cần sử dụng, Than Vàng Danh vẫn buộc phải nhập khẩu từ nước ngoài. Từ thực tế này, cho thấy ngay chính bản thân các ngành chế biến, chế tạo nội địa cũng phải nâng cao kỹ năng, trình độ, năng lực, tạo sức cạnh tranh bằng chất lượng sản phẩm. Có như vậy mới thật sự phát triển lâu dài được.

Thanh Bình

Theo baoquangninh.com.vn