Cải thiện, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

Khi Quảng Ninh từng bước chuyển dịch từ mô hình tăng trưởng chủ yếu dựa vào khai thác tài nguyên (đặc biệt là khai thác than), sang công nghiệp chế biến, chế tạo, dịch vụ và du lịch, bài toán nhân lực đã trở thành yêu cầu xuyên suốt trong chiến lược phát triển của tỉnh. Tập trung nâng cao nguồn nhân lực đang trở thành một trong những hướng đi quan trọng để tỉnh giữ nhịp tăng trưởng, nâng sức cạnh tranh và bứt phá trong giai đoạn phát triển mới.

Hiện nay, quy mô dân số của tỉnh tiếp tục tăng, qua đó mở rộng quy mô thị trường lao động và tạo thêm nguồn cung cho các ngành kinh tế đang phát triển mạnh. Dân số toàn tỉnh đã tăng từ khoảng 1,38 triệu người năm 2023 lên trên 1,41 triệu người vào năm 2025. Sự gia tăng này gắn với quá trình đô thị hóa, mở rộng không gian phát triển và thu hút đầu tư.

Sản xuất tại Công ty TNHH MTV Vina New Tarps, thuộc Khu công nghiệp Cái Lân. Ảnh: Minh Đức

Tuy nhiên, lợi thế về quy mô chỉ thực sự phát huy khi chất lượng nhân lực được nâng lên tương xứng với yêu cầu của nền kinh tế hiện đại. Thực tế, chất lượng nguồn nhân lực của Quảng Ninh những năm gần đây đã có bước tiến rõ rệt. Tỷ lệ lao động qua đào tạo tăng từ 85,5% năm 2021 lên 87,6% đến hết quý I/2026; tỷ lệ lao động có bằng cấp, chứng chỉ cũng tăng, đến nay đạt 42,8%. Cùng với đó, năng suất lao động xã hội năm 2025 tăng khoảng 13,4%, phản ánh sự cải thiện về kỹ năng, trình độ chuyên môn và hiệu quả sử dụng lao động trong sản xuất, kinh doanh.

Sự chuyển động của thị trường lao động cũng phản ánh rất rõ định hướng phát triển của tỉnh. Lao động trong các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tăng nhanh, tập trung vào các khu vực sản xuất công nghiệp, đặc biệt tại các khu công nghiệp và khu kinh tế ven biển. Cùng với đó, khu vực dịch vụ, nhất là du lịch, thương mại và logistics tiếp tục mở rộng, tạo thêm nhiều việc làm mới và làm cho cơ cấu lao động đa dạng hơn.

Khi mô hình tăng trưởng thay đổi, đòi hỏi nguồn nhân lực cũng phải thay đổi theo, từ kỹ năng nghề đến tác phong công nghiệp, từ năng lực thực hành đến khả năng làm việc trong môi trường công nghệ và dịch vụ ngày càng cao. Bởi vậy, việc đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực luôn được tỉnh chú trọng. Quảng Ninh đã duy trì vị thế trong nhóm 10 địa phương có số lượng và tỷ lệ học sinh đạt giải trong các kỳ thi học sinh giỏi quốc gia cao nhất cả nước, đồng thời đạt nhiều thành tích ở các kỳ thi Olympic khu vực và quốc tế. Tỉnh cũng đã hoàn thành chuẩn phổ cập giáo dục và xóa mù chữ ở mức cao nhất, với tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia 92,07%. Chất lượng giáo dục phổ thông tốt sẽ tạo đầu vào vững hơn cho đào tạo nghề, giáo dục đại học và bồi dưỡng nhân lực chất lượng cao.

Trường Đại học Hạ Long đổi mới chương trình đào tạo theo hướng ứng dụng, tích hợp nội dung STEM, tăng cường năng lực số cho sinh viên. Ảnh: Ngọc Trâm

Cùng với đó, Trường Đại học Hạ Long đang được đầu tư phát triển thành trung tâm đào tạo nhân lực chất lượng cao của khu vực, xếp thứ 87 trong bảng xếp hạng 100 trường đại học hàng đầu Việt Nam năm 2025. Các ngành đào tạo của trường và hệ thống cơ sở đào tạo nghề trên địa bàn tỉnh ngày càng gắn với nhu cầu thị trường lao động, nhất là trong du lịch, dịch vụ, công nghiệp và logistics. Nhờ vậy, tỷ lệ người học có việc làm sau tốt nghiệp đạt trên 90% ở nhiều ngành đào tạo. Điều này cho thấy mối liên kết giữa đào tạo và sử dụng lao động đang ngày càng chặt hơn, giảm tình trạng học xong không làm đúng ngành, đồng thời nâng hiệu quả của cả hệ thống giáo dục – đào tạo đối với phát triển kinh tế địa phương.

Trong bối cảnh chuyển đổi số và đổi mới công nghệ diễn ra nhanh, Quảng Ninh cũng đã chủ động chuẩn bị cho lực lượng lao động những kỹ năng mới. Phong trào “Bình dân học vụ số” được triển khai rộng rãi trên địa bàn tỉnh. 100% lớp học và chương trình đào tạo đã tích hợp nội dung giáo dục kỹ năng số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Cùng với đó, tỉnh đã ban hành nghị quyết về thu hút và giữ chân nhân lực trong các lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giai đoạn 2025–2030, đồng thời trong năm 2025 đã xét tuyển bổ sung nhiều công chức từ nguồn nhân lực chất lượng cao để tăng cường năng lực cho bộ máy quản lý nhà nước.

Để bảo đảm điều kiện sống và làm việc để người lao động yên tâm gắn bó, tỉnh triển khai quyết liệt đề án phát triển nhà ở cho công nhân, người lao động trong ngành than và các khu công nghiệp. Trong năm 2025, tỉnh hoàn thành hơn 2.400 căn nhà ở xã hội và nhà ở công nhân, đạt 112% chỉ tiêu được giao. Đây cũng là giải pháp giữ chân lao động, nhất là ở những lĩnh vực cần đội ngũ ổn định, có tay nghề và làm việc lâu dài.

Với cách làm bài bản, đồng bộ và kiên trì như hiện nay, Quảng Ninh đang có cơ sở để tiếp tục nâng năng suất lao động, tăng sức cạnh tranh và mở rộng dư địa phát triển trong những năm tới.