Cải cách hành chính - hành trình bền bỉ của Quảng Ninh

Thực hiện các nghị quyết, chỉ đạo của Trung ương về cải cách hành chính, trong nhiều năm qua, tỉnh Quảng Ninh xác định cải cách hành chính là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, được triển khai thường xuyên, liên tục qua các nhiệm kỳ. Với cách làm bài bản, đồng bộ và quyết liệt, cải cách hành chính đã từng bước đi vào chiều sâu, góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu phát triển và kỳ vọng của người dân, doanh nghiệp.

Xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch

Quảng Ninh là một trong những địa phương được Trung ương và các bộ, ngành đánh giá cao về kết quả cải cách hành chính. Để đạt được những kết quả đó, tỉnh đã tập trung triển khai đồng bộ 6 nội dung trọng tâm của cải cách hành chính, gồm: Cải cách thể chế; cải cách thủ tục hành chính; cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước; cải cách chế độ công vụ; cải cách tài chính công; xây dựng và phát triển chính quyền điện tử, chính quyền số.

Trong đó, cải cách thủ tục hành chính (TTHC) được xác định là khâu đột phá nhằm tạo thuận lợi tối đa cho người dân, doanh nghiệp trong quá trình giải quyết công việc với cơ quan nhà nước. Các TTHC được niêm yết, công khai đầy đủ, kịp thời; quy trình giải quyết được rà soát, tái cấu trúc theo hướng rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm; từng bước thực hiện triệt để trên môi trường điện tử.

Hằng năm, tỉnh tổ chức rà soát, đánh giá toàn diện các TTHC, kịp thời bổ sung, sửa đổi, cắt giảm những thủ tục không còn phù hợp. Đến nay, toàn tỉnh đã thực hiện cắt giảm thời gian giải quyết đối với 1.257 TTHC, đạt 31%. Có 713 thủ tục đủ điều kiện được cắt giảm, chiếm 36%, với tổng thời gian giải quyết theo quy định của Trung ương là 12.499 ngày làm việc; sau cắt giảm còn 8.316 ngày, giảm 4.545 ngày làm việc.

Các cán bộ tiếp nhận và giải quyết TTHC tại Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh.

Cùng với đó, công tác kiểm tra, giám sát việc giải quyết TTHC được tăng cường, thực hiện bằng cả hình thức trực tiếp và trực tuyến thông qua hệ thống phần mềm giám sát tự động theo thời gian thực. Qua đó, chất lượng giải quyết hồ sơ được kiểm soát chặt chẽ, kịp thời chấn chỉnh, xử lý các trường hợp vi phạm; công khai danh sách các đơn vị, địa phương chậm muộn trong giải quyết TTHC trên Cổng dịch vụ công của tỉnh, góp phần nâng cao trách nhiệm thực thi công vụ.

Nhận diện rõ những yêu cầu mới trong bối cảnh chuyển đổi số, Quảng Ninh tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, nâng cao chất lượng giải quyết TTHC. Hiện nay, các TTHC đều đã được kết nối với Cổng Dịch vụ công quốc gia, Hệ thống thông tin giải quyết TTHC của tỉnh và các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành, tạo kênh trao đổi dữ liệu thông suốt, khắc phục tình trạng chia cắt thông tin, rút ngắn thời gian luân chuyển hồ sơ.

Thủ tục hành chính công đều được niêm yết, công khai, minh bạch tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Liên Hòa.

Cung cấp kết quả điện tử 100% TTHC đủ điều kiện để đồng bộ lên kho dữ liệu điện tử của tổ chức, doanh nghiệp và người dân có thể tái sử dụng và khai thác dữ liệu điện tử trong kho Cổng Dịch vụ công quốc gia; đồng thời thực hiện dịch vụ công trực tuyến theo hướng không yêu cầu cung cấp lại thông tin đối với các nội dung, thông tin có trong cơ sở dữ liệu đã được chia sẻ. Tỉnh đã trang cấp đầy đủ chữ ký số cá nhân cho cán bộ, công chức, viên chức tham gia quy trình giải quyết TTHC và chứng thư số thứ hai cho các sở, ban, ngành, địa phương; quản lý tập trung đồng bộ với 21 con dấu thứ hai và 17 chứng thư số thứ hai tại Trung tâm để thực hiện TTHC theo quy trình “5 bước tại chỗ” và “5 bước trên môi trường điện tử” giúp tiết kiệm thời gian và nâng cao chất lượng giám sát quy trình TTHC của các đơn vị, địa phương; phối hợp với các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông (Viettel, Mobifone, Vinaphone) hỗ trợ người dân chuyển đổi thuê bao chính chủ, cung cấp miễn phí 67.982 chữ ký số.

Ông Nguyễn Thái Bình, Phó Chủ tịch UBND phường Mông Dương, sử dụng chữ ký số để phê duyệt văn bản.

Cùng với đó, các Trung tâm Hành chính công trên toàn tỉnh đều triển khai nhiều tiện ích số phục vụ người dân, như: Tiện ích hóa quy trình nộp hồ sơ qua dịch vụ công trực tuyến, TTHC phi địa giới, ki-ốt tự động hóa TTHC, ký số, thanh toán điện tử, trả kết quả điện tử, hệ thống đặt lịch...; minh bạch hóa và theo dõi tiến độ, giám sát hồ sơ trực tuyến 24/7 theo thời gian thực, đánh giá chất lượng phục vụ trên Cổng dịch vụ công quốc gia; tối ưu hóa dữ liệu và giảm giấy tờ qua các cơ sở dữ liệu điện tử... Qua đó, tỷ lệ hồ sơ nộp và xử lý trực tuyến đạt trên 90%, giảm mạnh việc tiếp xúc trực tiếp, tiết kiệm thời gian và chi phí góp phần giúp Quảng Ninh đã chuyển đổi mạnh mẽ từ mô hình hành chính truyền thống sang "Chính quyền kiến tạo, phục vụ", đặt sự hài lòng và tiện ích của người dân, doanh nghiệp làm trọng tâm.

Từ thực tiễn sử dụng dịch vụ công trực tuyến, nhiều người dân ghi nhận sự thay đổi rõ rệt trong cách thức phục vụ của cơ quan hành chính. Chị Bế Thị Thu, xã Điền Xá, cho biết: “Trước đây, để làm thủ tục đổi giấy phép lái xe, tôi phải trực tiếp đến Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh; nay chỉ cần gửi hồ sơ trực tuyến tại nhà và nhận kết quả qua bưu chính công ích. Thủ tục thuận lợi và tiết kiệm thời gian hơn rất nhiều”.

Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh trang bị đầy đủ thiết bị cho công dân nộp TTHC qua Dịch vụ công trực tuyến.

Từ năm 2016 đến nay, các hoạt động dịch vụ hỗ trợ giải quyết TTHC cho tổ chức, doanh nghiệp và người dân không ngừng được mở rộng, tạo được niềm tin, sự hài lòng của tổ chức, doanh nghiệp và người dân khi đến giải quyết TTHC qua các năm tại Trung tâm Phục vụ hành chính công như: Bố trí máy tính có kết nối internet, máy scan, máy in để tổ chức, doanh nghiệp và người dân sử dụng miễn phí trong việc chuẩn bị, chỉnh sửa, nộp hồ sơ TTHC; đổi mới công tác tuyên truyền về hoạt động giải quyết TTHC thông qua Cổng thông tin điện tử, các trang mạng xã hội, trên các phương tiện truyền thông của các cơ quan thông tấn, báo chí và đón tiếp các đoàn tham quan, học hỏi kinh nghiệm. Hệ thống Tổng đài Hành chính công 1900558826 hỗ trợ kết nối với các bộ phận giải quyết TTHC thuộc Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh và 54/54 Trung tâm Phục vụ hành chính công xã, phường, đặc khu thường xuyên, liên tục tiếp nhận và xử lý kịp thời, nhanh chóng các cuộc gọi hỗ trợ, hỏi đáp, tư vấn, phản ánh, kiến nghị về các nội dung liên quan đến giải quyết TTHC của tổ chức, doanh nghiệp và người dân; hệ thống tin nhắn SMS tự động thông báo tình hình giải quyết TTHC.

Thủ tục hành chính không còn ranh giới

Trong lộ trình cải cách hành chính, chuyển đổi số của tỉnh Quảng Ninh, triển khai TTHC phi địa giới là bước đi quan trọng nhằm xóa bỏ những rào cản không gian trong giải quyết TTHC, tạo thuận lợi tối đa cho người dân, doanh nghiệp. Trên cơ sở quán triệt tinh thần cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số, Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh đã chủ động tham mưu UBND tỉnh ban hành các quyết định quan trọng, tạo hành lang pháp lý đồng bộ cho việc triển khai.

Cụ thể, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 1949/QĐ-UBND ngày 12/6/2025 về việc công bố danh mục TTHC thực hiện tiếp nhận, trả kết quả không phụ thuộc vào địa giới hành chính trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh; đồng thời ban hành Quyết định số 1683/QĐ-UBND ngày 29/5/2025 triển khai Kế hoạch thực hiện tiếp nhận, trả kết quả hồ sơ TTHC phi địa giới năm 2025. Đây là những quyết định mang tính nền tảng, thể hiện rõ quyết tâm chính trị và tư duy đổi mới trong tổ chức phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Đoàn viên thanh niên hướng dẫn người dân sử dụng trợ lý ảo AI hỗ trợ giải quyết TTHC tại phường Mông Dương.

Một trong những điều kiện tiên quyết để triển khai hiệu quả TTHC phi địa giới là chuẩn hóa quy trình và số hóa toàn diện. Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh đã phối hợp chặt chẽ với các sở, ban, ngành, địa phương rà soát, chuẩn hóa quy trình giải quyết TTHC; đồng thời thực hiện số hóa 100% hồ sơ TTHC đủ điều kiện theo quy trình “5 bước trên môi trường điện tử”, gắn với việc sử dụng chữ ký số điện tử trong toàn bộ quá trình xử lý hồ sơ.

Việc chuẩn hóa, số hóa không chỉ nhằm phục vụ yêu cầu kỹ thuật, mà còn hướng tới thay đổi căn bản phương thức làm việc của đội ngũ cán bộ, công chức: Từ xử lý hồ sơ thủ công sang xử lý trên môi trường số; từ phân tán sang tập trung; từ “địa giới hành chính” sang “địa giới số”. Cùng với đó, Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh thường xuyên phối hợp với các sở, ngành, địa phương triển khai các giải pháp nâng cao tỷ lệ số hóa hồ sơ, kết quả giải quyết TTHC, bảo đảm thông suốt, đồng bộ trong toàn hệ thống.

Chính nền tảng số vững chắc này đã tạo điều kiện để Quảng Ninh mạnh dạn triển khai TTHC phi địa giới trên quy mô lớn, tránh tình trạng hình thức, nửa vời. Bà Đào Thị Hương Giang, Phó Chủ tịch UBND phường Hiệp Hoà, cho biết: Việc triển khai TTHC phi địa giới đã tạo thay đổi rất rõ trong tổ chức phục vụ tại cơ sở. Người dân không còn phải băn khoăn về địa bàn giải quyết, cán bộ cũng chủ động hơn trong tiếp nhận, xử lý hồ sơ trên môi trường điện tử. Qua thực tế triển khai, chúng tôi thấy áp lực tại bộ phận "một cửa" giảm đáng kể, trong khi mức độ hài lòng của người dân tăng lên rõ rệt.

Từ ngày 1/7/2025 đến hết năm 2025, toàn tỉnh đã tiếp nhận trên 4.600 hồ sơ TTHC phi địa giới. Trong đó, các lĩnh vực phát sinh nhiều hồ sơ nổi bật là đất đai, chứng thực, hộ tịch - những lĩnh vực gắn trực tiếp với nhu cầu thường xuyên của người dân.

Việc tiếp nhận hồ sơ phi địa giới được triển khai đồng bộ tại 54 Trung tâm Phục vụ hành chính công xã, phường, đặc khu, bước đầu cho thấy hiệu quả rõ nét. Người dân có thể lựa chọn điểm tiếp nhận thuận tiện nhất, không bị ràng buộc bởi nơi cư trú hay địa bàn quản lý hành chính; doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí trong quá trình giải quyết thủ tục. Bà Trần Thị Lan, phường Tuần Châu, chia sẻ: Trước đây làm giấy tờ tôi phải về đúng phường cư trú, mất thời gian đi lại. Nay có thể nộp hồ sơ ngay tại Trung tâm Phục vụ hành chính công gần nơi làm việc, lại được hướng dẫn làm trực tuyến rất thuận tiện. Tôi thấy cách làm này thực sự vì người dân.

Cùng với triển khai TTHC phi địa giới, Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh còn thực hiện hiệu quả việc tiếp nhận thay hồ sơ TTHC cho các sở, ngành. Cụ thể, Trung tâm đã tiếp nhận thay 856 hồ sơ TTHC cho 3 sở, gồm: Sở Giáo dục và Đào tạo (442 hồ sơ), Sở Ngoại vụ (145 hồ sơ), Sở Tư pháp (110 hồ sơ).

Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Ba Chẽ tiếp nhận TTHC của công dân.

Ở cấp cơ sở, các Trung tâm Phục vụ hành chính công xã, phường, đặc khu tiếp tục duy trì hiệu quả việc tiếp nhận thay TTHC cho các phòng chuyên môn theo quy định; đồng thời hướng dẫn người dân hoàn thiện hồ sơ, số hóa, nộp hồ sơ qua dịch vụ công trực tuyến đối với các TTHC không phụ thuộc vào địa giới hành chính khi công dân có nhu cầu. Cách làm này không chỉ giảm tải cho các cơ quan chuyên môn, mà còn giúp người dân tiếp cận dịch vụ hành chính công thuận lợi hơn, đúng với tinh thần “một cửa, một điểm đến”.

Triển khai TTHC phi địa giới không chỉ là thay đổi quy trình kỹ thuật, mà là bước chuyển quan trọng trong tư duy phục vụ của nền hành chính Quảng Ninh. Thực tiễn cho thấy, khi đặt người dân, doanh nghiệp vào vị trí trung tâm, khi mạnh dạn xóa bỏ những rào cản không cần thiết, hiệu quả cải cách hành chính sẽ được nâng lên rõ rệt.

Quyết liệt sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy

Cùng với cải cách TTHC, Quảng Ninh đặc biệt chú trọng cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước. Đây được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, khó nhưng cần thiết, nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính quyền.

Bám sát các chủ trương, chỉ đạo của Trung ương, nhất là trong năm 2025, tỉnh đã tập trung xây dựng và triển khai Đề án sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Trước sắp xếp, toàn tỉnh có 13 huyện, thị xã, thành phố với 171 xã, phường, thị trấn; sau sắp xếp, tỉnh còn 54 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 30 phường, 22 xã và 2 đặc khu, giảm 117 đơn vị hành chính cấp xã.

Tỉnh Quảng Ninh công bố chỉ định nhân sự cấp ủy, lãnh đạo HĐND, UBND các đơn vị hành chính cấp xã (30/6/2025).

Cùng với đó, tỉnh tiến hành sắp xếp các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh theo hướng tinh gọn, hợp lý. Sau sắp xếp, số cơ quan chuyên môn còn 14, giảm 6 cơ quan, đạt tỷ lệ giảm 30%. Hệ thống thanh tra cũng được tổ chức lại theo hướng thống nhất, toàn tỉnh giảm 19 đơn vị cấp phòng, tương đương 65,5%, góp phần khắc phục tình trạng chồng chéo chức năng, nhiệm vụ.

Đối với các đơn vị sự nghiệp công lập, UBND tỉnh chỉ đạo rà soát, tổ chức lại phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và điều kiện thực tiễn. Trong lĩnh vực y tế, các trạm y tế xã, phường, đặc khu đã được chuyển giao về UBND cấp xã. Trong lĩnh vực giáo dục, tỉnh rà soát, giảm đầu mối cơ sở giáo dục, tinh gọn bộ máy quản lý, tăng tỷ lệ cán bộ, giáo viên trực tiếp giảng dạy, bảo đảm chất lượng giáo dục.

Đến nay, tỉnh đã phê duyệt và triển khai các đề án sắp xếp, tổ chức lại đơn vị sự nghiệp công lập, qua đó giảm 2 đơn vị sự nghiệp thuộc tỉnh, 34 đơn vị thuộc các sở, ngành, 227 đầu mối bên trong và 260 đơn vị sự nghiệp công lập thuộc UBND cấp xã.

Xác định con người là yếu tố then chốt quyết định thành công của cải cách hành chính, Quảng Ninh chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức có phẩm chất, năng lực, kỷ luật, kỷ cương hành chính. Công tác đào tạo, bồi dưỡng được quan tâm, bố trí nguồn lực phù hợp; giai đoạn 2021-2025, toàn tỉnh đã tổ chức đào tạo, bồi dưỡng khoảng 36.878 lượt cán bộ, công chức, viên chức trong và ngoài nước.

Song song với đó, cải cách thể chế, cải cách chế độ công vụ, cải cách tài chính công được triển khai đồng bộ, thực chất, góp phần tạo môi trường hành chính thông thoáng, giảm chi phí xã hội, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Những nỗ lực cải cách hành chính đã góp phần quan trọng giúp Quảng Ninh nhiều năm liền giữ vững vị trí dẫn đầu các chỉ số đánh giá của Trung ương. Từ năm 2017 đến nay, tỉnh 7 năm liên tiếp đứng đầu cả nước về chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI); 6 năm dẫn đầu chỉ số cải cách hành chính (PAR Index); 5 năm liên tiếp đứng đầu chỉ số hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan nhà nước (SIPAS); 3 năm dẫn đầu chỉ số PAPI.

Thực tiễn cho thấy, cải cách hành chính ở Quảng Ninh không chỉ dừng lại ở cải tiến quy trình, thủ tục mà đã trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển, nâng cao chất lượng điều hành và phục vụ. Với quan điểm “cải cách hành chính chỉ có điểm bắt đầu, không có điểm kết thúc”, tỉnh thường xuyên rà soát, đánh giá kết quả từng chỉ số thành phần, kịp thời đề ra giải pháp nâng cao chất lượng cho giai đoạn tiếp theo.

Phát huy truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm”, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc tỉnh Quảng Ninh tiếp tục đoàn kết, đổi mới, quyết tâm thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI, hướng tới mục tiêu phát triển nhanh, bền vững, xây dựng Quảng Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030, đóng góp tích cực vào sự nghiệp phát triển chung của đất nước.