Giới thiệu Di tích lịch sử Nhà thờ họ Đoàn

​

Quang cảnh nhà thờ họ Đoàn tại khu Đền Công 1, phường Uông Bí.

Nhà thờ họ Đoàn, còn được biết đến với tên gọi Từ đường họ Đoàn, là nơi thờ cúng Thủy tổ và các bậc tiền nhân của dòng họ Đoàn tại khu Điền Công 1, phường Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh. Đây là một di tích lịch sử quan trọng, ghi dấu quá trình khai hoang, lập ấp và phát triển của dòng họ trên mảnh đất này.

Để đến được di tích, Nhân dân, du khách đến cầu Uông Bí (thuộc khu Quang Trung 9, phường Uông Bí), rẽ trái vào đường trạm bơm làm mát Nhà máy điện, đi men theo bờ kênh khoảng 5 km đến trụ sở UBND xã Điền Công cũ. Từ đây, rẽ trái khoảng 200 m là đến Nhà thờ họ Đoàn.

Năm 2007, nhà thờ được xây dựng lại với kiến trúc như ngày nay.

Nhà thờ họ Đoàn được xây dựng để tưởng nhớ công ơn của Thủy tổ Đoàn Phúc Vinh, người gốc Hải Dương. Theo lời kể của ông Đoàn Văn Nhớn, Trưởng dòng họ, từ hàng trăm năm trước, Thủy tổ Đoàn Phúc Vinh đã đến vùng đất ốc đảo Cây Giêng (Điền Công) – một vùng đất bồi đắp bởi phù sa từ các dòng sông: Bạch Đằng, Sông Sinh và Sông Uông. Nhận thấy tiềm năng của vùng đất hoang sơ này, ông đã quai đê, lấn biển và trở thành người tiên phong khai phá, xây dựng nên làng xã.

Ngôi nhà thờ ban đầu được xây dựng vào khoảng cuối thế kỷ XVIII đầu thế kỷ XIX, cách vị trí hiện tại khoảng 100m về phía Bắc. Kiến trúc ban đầu gồm 5 gian, làm bằng gỗ và lợp rạ. Trải qua thời gian và chiến tranh, nhà thờ bị xuống cấp nghiêm trọng. Sau hai lần sửa chữa và xây mới, đến năm 2007, nhà thờ được xây dựng lại với kiến trúc như ngày nay.

Tấm văn bia bằng đá được lưu giữ từ năm thứ 17, niên hiệu Tự Đức của Nhà thờ.

Nhà thờ họ Đoàn hiện nay có kiến trúc hình chữ Nhị (二), gồm 3 gian, với hai phần chính là tiền tế và hậu cung. Toàn bộ công trình nằm trong khu dân cư, quay hướng Đông, được bao quanh bởi tường rào xây gạch trát vữa xi măng. Sân nhà thờ được lát gạch bát, giật ba cấp, tạo nên không gian trang nghiêm.

Nhà thờ có hai cột trụ bê tông cốt thép, xây theo lối đầu hồi bít đốc.
Mái nhà lợp ngói mũi hài, hai đầu bờ nóc đắp đấu "nắm cơm".
Phía trước mái có bức cuốn thư, hai bên đắp nổi hình lưỡng long chầu nhật (hai rồng chầu mặt trời) – biểu tượng phong thủy và sự cao quý.

Khám thờ Thủy tổ Đoàn Phúc Vinh.

Về nội thất, Hậu cung có ba bệ thờ được xây giật hai cấp. Gian giữa là nơi đặt khám thờ Thủy tổ Đoàn Phúc Vinh, phía trước có một thanh kiếm đồng và ba bát hương. Hai bệ thờ hai bên thờ hai ngành dưới của dòng họ.

Tiền tế: Gian giữa treo bức đại tự chữ Hán với nội dung “Phụng tổ đường” (Nhà thờ Tổ). Hai cột nhà gian giữa khắc đôi câu đối chữ Hán mang ý nghĩa giáo dục con cháu. Phiên âm: “Quang tổ phúc hồn lưu hậu thế/ Tử tôn đức dạng sáng tiền nhân” Dịch nghĩa: “Tổ tiên phúc lớn lưu hậu thế/ Cháu con rạng rỡ đức cha ông”.

Hai bên tường hồi có bệ thờ: bên phải thờ các anh hùng liệt sĩ của dòng họ, bên trái thờ các con cháu đã khuất.​

Phần mái nhà thờ có bức cuốn thư, hai bên đắp nổi hình lưỡng long chầu nhật (hai rồng chầu mặt trời) – biểu tượng phong thủy và sự cao quý.

​Nhà thờ họ Đoàn không chỉ là nơi thờ cúng tổ tiên mà còn là minh chứng cho tinh thần quai đê, lấn biển, mở mang bờ cõi của Thủy tổ Đoàn Phúc Vinh. Đây là một di tích lịch sử quan trọng, mang đậm giá trị văn hóa, là nơi giáo dục truyền thống cho thế hệ con cháu về đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”.